دکتر توکلی احتمالاً نخستین ایرانی هستند که از دانشگاه مالایا موفق به دریافت مدرک دکتری شده اند. کارنامه تحصیلی ایشان از کارشناسی علوم ارتباطات در دانشگاه تهران آغار می شود و پس از کسب مدرک کارشناسی ارشد در فیلیپین. در سالهای 91 تا 94 میلادی به اتفاق خانواده برای تحصیل دکتری جامعه شناسی به مالزی سفر می کند. از این رو این پیشکسوت تحصیل در مالزی را میتوان پدر دانشجویان ایرانی مالزی نامید.
نحوه آشنایی شما با مالزی به چه صورت بود و شما چگونه و چه زمانی به مالزی رفتید؟
من از دوران جوانی علاقه زیادی به فرهنگ ها و جوامع هند و خاور دور داشتم . پس از دریافت مدرک کارشناسی از دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی در تهران با وجود امکان ادامه تحصیل در غرب، در سال 1355 برای کسب کارشناسی ارشد به دانشگاه سیلیمان فیلیپین(که از دانشگاه های خوب آن کشور است) رفتم و توانستم بسیاری از کشورهای جنوب شرقی آسیا و از جمله مالزی را ببینم. در آن زمان در قاره آسیا فقط کشورهای هند و فیلیپین جهت تحصیلات عالی مطرح بودند و دانشگاه های مالزی به دلیل محدودیت پذیرش و اینکه زبان آموزشی آنها مالایی بود، دانشجوی خارجی نداشتند. در دهه 1980 دانشگاه بین المللی اسلامی با کمک عربستان سعودی در پتالینگ جایا گشایش یافت که سر آغازی برای پذیرش دانشجویان خارجی در مالزی بود. اما از اوایل دهه 1990 میلادی که آثار توسعه اقتصادی در مالزی نمودار شد، کم کم دانشگاه های دیگر مالزی که همگی دولتی بودند نیز بطور بسیار محدود شروع به پذیرش دانشجو در رشته های خاص نمودند. در سال 1991 مسافرتی به جنوب شرقی آسیا نمودم و پیشرفت های مالزی مرا شگفت زده کرد و اینبار مالزی را برای ادامه تحصیل انتخاب کردم. در سال 1992 در دانشگاه مالایا برای دوره دکتری ثبت نام نمودم
2. تعداد دانشجویان ایرانی و سایر ایرانیان مالزی در آن تاریح را چگونه تخمین می زنید؟
در آن زمان همانطور که عرض کردم غیر از دانشگاه بین المللی اسلامی در سایر دانشگاهها تعداد انگشت شماری از دانشجویان خارجی تحصیل می کردند. در دانشگاه مالایا فقط یک دانشجوی دیگر ایرانی تحصیل می کرد و در سایر دانشگاه های مالزی در مجموع سه یا چهار نفر دیگر بودند که در مقاطع کارشناسی ارشد و یا دکتری به تحصیل اشتغال داشتند. ایرانیان مقیم مالزی اکثرا کسانی بودند که با ارگان های رسمی کشور ارتباط داشتند مثل سفارت ، دفتر هواپیمایی، خبرگزاری، و یکی دو شرکت که برای دولت ایران فعالیت های تجاری انجام می داد. مدرسه سفارت حداکثر 15 نفر دانش آموز ایرانی داشت. تعداد ایرانیانی که جهت فعالیت ها مستقل تجاری، فنی و یا تدریس در دانشگاه ها به مالزی آمده بودند در مجموع حدود ده خانوار بودند. چهار- پنج نفر خانم ایرانی نیز بودند که در دانشگاه های انگلستان و آمریکا با مردان مالایی مسلمان آشنا شده، با آنها ازدواج کرده و به مالزی آمده بودند
3. به لحاظ امکانات و شرایط محیطی مالزی در آن زمان چه مشکلاتی داشت و چه محاسنی؟
در نیمه اول دهه 1990 مالزی شاهد رشد و توسعه چشمگیر اقتصادی بود. برنامه های توسعه اقتصادی عمدتا موفقیت آمیز بود و در بعضی زمینه ها از اهداف خود جلو افتاده بودند. در این زمان بود که کم کم مدیریت آگاهانه دکتر ماهاتیر محمد نه تنها در منطقه جنوب شرقی آسیا بلکه در میان کشور های جهان سوم مورد توجه قرار می گرفت. با وجود پیشرفت های زیادی که وجود داشت، هنوز از لحاظ امکانات درمانی و بهداشتی، فضاهای آموزش عالی، پیشرفت های علمی و فنی، مسکن، امکانات حمل و نقل و خطوط ارتباطی باید کارهای بسیاری انجام می گرفت. از آن زمان تاکنون بسیاری از کاستی های ذکر شده بر طرف شده است و امروزه مالزی یکی از پیشرفته ترین کشور های اسلامی و آسیایی است.
4. چگونه تصمیم به تحقیق در مورد مالزی گرفتید و چطور تصمیم به ترجمه کتابی در مورد ماهاتیر محمد گرفتید؟
1پایان نامه من در مورد نقش مذهب وپایبندی ها و رفتار های مذهبی خانواده های شهر نشین مالایی مسلمان در دوره ای است که این جامعه سریع ترین رشد اقتصادی را شاهد بود. بخش رشد اقتصادی آن با مدیریت و تلاش دکتر ماهاتیر محمد صورت گرفت. هنگامی که وی در سال 2002 اعلام داشت که از قدرت کناره گیری می کند (به خواهش حزب وی – آمنو- در سال بعد قدرت را به عبدالله احمد بداوی واگذار نمود)، تصمیم گرفتم کتابی در مورد دوران نخست وزیری او تالیف کنم. در این کتاب اطلاعاتی کلی در مورد سرزمین، تاریخ، فرهنگ و جامعه مالزی نیز گنجانیده شده است. گرچه ماهاتیر محمد شخصیت بزرگی در میان رهبران کشورهای جهان سوم است ولی در این کتاب به نقاط ضعف مدیریتی وی و مطالبی که منتقدان و مخالفان وی در موردش گفته اند نیز توجه شده است.
5. به نظر می رسد به جناح انور ابراهیم تعلق خاطر دارید آرایش امروز نیروهای سیاسی در مالزی را چگونه تحلیل می کنید؟ وبا توجه به انتخابات اخیر آینده قدرت در مالزی را چگونه پیش بینی میکنید؟
انور ابراهیم از بسیاری از جهات قابل مقایسه با ماهاتیر محمد است. او همچون ماهاتیر بسیار باهوش، پرتلاش، جسور و طرفدار پیشرفت و توسعه است. در میان چهار معاون اولی که ماهاتیر داشت او قوی ترین معاون بود. از لحاظ پایبندی های مذهبی و اخلاقی به مراتب قوی تر از ماهاتیر است ، اعتقاد به اصلاحات دارد و رابطه خوبی با چینی ها و هندی ها دارد. از معدود مالایی هایی است که زبان چینی می داند. ارتباط بهتری با نسل جوان و تحصیلکرده دارد. او پس از اقدامات سخت افزاری توسعه سریع اقتصادی دوران ماهاتیر بهترین گزینه برای انجام اقدامات نرم افزاری اصلاحات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی بود. با این وجود هیچ شخصیت سیاسی در مالزی نمی تواند اعتماد به نفس و سیاست زیرکانه ماهاتیر را در سیاست خارجی و روابط بین المللی داشته باشد. اتهاماتی که بر انور ابراهیم وارد آمد و زندانی شدن او با وجود اثبات بی اساس بودن آن اتهامات، به حیثیت او ضربه بزرگی زده است. گرچه عبدالله احمد بداوی از پاک ترین سیاستمداران مالزی بشمار می رود ولی او در دوران صدارت خود نسبتا ضعیف عمل کرد و نتوانست اصلاحاتی را که قول داده بود را انجام دهد. به همین جهت جامعه امروز مالزی با مشکلاتی روبروست که عمدتا ناشی از عدم تحقق برنامه های اصلاحات اوست( به ویژه رفع نابرابری های نژادی). البته وجود غول اقتصادی چین و رقیبانی چون تایلند و تایوان در منطقه نیز بر دامنه این مشکلات می افزاید. با این وجود چون در مالزی نظام پارلمانتاریسم و تحزب تقریبا نهادینه شده است و نیز زیر ساخت های اقتصادی کشور نیز نسبتا قوی است، آینده قدرت در مالزی نگران کننده نیست ولی نیازمند اصلاحات است.
6. آیا امروز مالزی را در مسیر صحیح پیشرفت می دانید؟
در مالزی امروز احزاب تصمیم گیرنده اند و این همان مسیر صحیحی است که هر کشوری که مردم سالاری را می خواهد تجربه می کند باید بپیماید. باید در نظر داشت که مالزی از فردای استقلال خود برنامه های توسعه منظمی داشته است که با دو برنامه بلند مدت که پشت سر گذاشت و افق سال 2020 برای رسیده به اهداف تلاش کرده و می نماید
7. چه زمینه هایی را برای نزدیکی بیشتر روابط کشورمان با مالزی پیشنهاد می کنید؟
مالزی به دلیل برخورداری از محیط نسبتا امن، ارزان، مدرن و پیشرفته، تنوع فرهنگی و قومی، امکانات رفاهی و تفریحی، امکانات آموزشی و تولیدات متنوع صنعتی و کشاورزی برای امور گردشگری، تحصیل، تجارت و مشارکت در سرمایه گذاری بسیار مناسب است.
8. تعداد زیادی دانشجوی ایرانی مالزی را برای ادامه تحصیل انتخاب کرده اند چه مزایا و عللی را در این امر موثر می دانید؟
در ده ساله اخیر تعداد قابل توجهی دانشگاه غیر دولتی که اکثرا با دانشگاههای خوب انگلستان و آمریکا در ارتباطند در مالزی دایر شده است. سیاست دولت مالزی آن است که تا سال 2010 تعداد دانشجویان خارجی خود را به یکصد هزار نفر برساند بنابر این مالزی علاوه بر برخورداری از مزایای مادی زندگی که در پاسخ سئوال پیشین به آنها اشاره کردم از لحاظ فرهنگی و اجتماعی نیزکشوری مناسب برای تحصیل است. محیط فرهنگی و اجتماعی مالزی نیز می تواند برای بسیاری از دانشجویان آموزنده باشد. ایمان مذهبی و صداقت و پرهیز از دروغگویی مالایی های مسلمان، سخت کوشی، هدف مندی، صرفه جویی و مدیریت موفق چینی ها و مشاهده عواطف و احساسات و تاثیر پذیری از فرهنگ غنی هندی ها که در تلطیف زندگی ماشینی بسیار موثر است، زندگی در مالزی را نه تنها دلپیر می سازد بلکه تاثیرات مثبت نیز می گذارد
9. چگونه شد پس از خاتمه تحصیل به ایران بازگشتید اگر امروز می خواستید تصمیم بگیرید همان کار را مجدداً انجام می دادید؟
شوق خدمت به میهن مرا به ایران کشانید. در آن زمان امکان کار و تدریس در مالزی برایم فراهم بود. بهرحال اگر در مالزی می ماندم موفق تر بودم.
10. آیا به مالزی بازخواهید گشت؟
بله پس از بازنشسته شدن بسیار علاقمندم به همراه خانواده ام به مالزی برگردم.
11. شاد ترین خاطره شما در مالزی چه بود؟
من خاطرات شاد زیادی دارم بیشتر آنها در ارتباط با معاشرت با مالایی ها، چینی ها و هندی های مالزی است.
12. چه نکاتی را برای افرادی که مروزه به مالزی می روند مهم می دانید؟
به کسانی که می خواهند به مالزی بروند توصیه می کنم توجه داشته باشند:
· که به یک سرزمینی می روند که در منطقه حاره قرار دارد، باید سعی کنند از میوه ها و غذاهایی که مناسب آن منطقه است استفاده کنند، خود را با وضعیت آب و هوایی آن تطبیق دهند(گرچه امکانات مناسب زندگی در آنجا وجود دارد)،
· به سرزمینی می روند که معمولا پایند مقررات و ضوابط هستند و به ویژه در رانندگی و خدمات اداری.· تنوع فرهنگی ، این سرزمین را به صورت موزه مردم شناسی در آورده است. مشاهده آداب و رسوم و اعتقادات، زبان و موسیقی متفاوت و نژادهای متنوع به این کشور زیبایی خاص داده است. احترام و تحمل اعتقادات و آداب و رسوم دیگران جزیی از هنجار های جاری جامعه شده است( تلخیص از اینجا)